Nieuwe inzichten in gevelwerk met lijm- en dunbedmortels
Op 10 april vond bij Steenfabriek Engels de MADE‑kennissessie ‘Gedoseerd mortels aanbrengen’ plaats. Deelnemers uit de hele bouwketen verzamelden zich voor een gecombineerde theorie‑ en praktijkochtend over metselwerk met dunbed- en lijmmortels. De sessie werd mede mogelijk gemaakt door Adviesbureau Vekemans, Gemack, Omnicol en Steenfabriek Engels, alle vier participanten van MADE Center.
Verdieping in gevelwerk met lijm- en dunbedmortels
Metselwerkspecialist Harrie Vekemans (Adviesbureau Vekemans) nam de deelnemers mee in de technische basis die nodig is om verantwoord met dunne voegen en lijmmortel te werken. Een belangrijk uitgangspunt: dunnere voegen vragen om maatvastere stenen én om mortels met andere prestaties dan traditionele metselmortels.
Aan de hand van voorbeelden en inspectieprojecten liet Vekemans zien dat toleranties van bakstenen – zowel in afmeting (T‑ en R‑klassen) als in maatspreiding – direct invloed hebben op de haalbare voegdikte. Wie van 10–12 mm terug wil naar 3–6 mm, moet rekening houden met veel kleinere marges voor maatvariatie. Dat vraagt om een steen in een hogere tolerantiekwaliteit en om nauwkeurige verwerking.
Lijmmortel en metselmortel vergeleken
Vervolgens maakte hij helder waarom lijmmortel een ander product is dan metselmortel. Waar metselmortels zijn ontworpen voor voegen van 6–15 mm, kennen lijmmortels heel andere normen en prestatie-eisen. Zo is de druksterkte van lijmmortel veel hoger (bijv. ≥12,5 N/mm²), net als de hechtsterkte en de buigtreksterkte (≥4,5–5 N/mm²). Deze waarden zijn noodzakelijk om dunnere voegen veilig toe te kunnen passen. Ook gelden aanvullende eisen uit BRL 1905, waaronder maximale korrelgrootte en specifieke eisen voor dunne lijmvoegen (XS) of dikkere lijmvoegen (S).
Vekemans benadrukte dat de sterkte van het totale metselwerk in geval van lijmen niet alleen bepaald wordt door de mortel, maar ook door de combinatie van steenkwaliteit, maatvastheid en de nauwkeurigheid van verwerking. In de Nationale Bijlagen en in de NPR 9096‑1‑1 wordt dit verder onderbouwd. Een belangrijke conclusie: niet elke steen en niet elke mortel is geschikt voor dunnere voegen. Wie dat wél wil, moet materialen en verwerking daarop afstemmen.
Ook toonde hij praktijkvoorbeelden uit een reeks geïnspecteerde projecten. Deze laten zien dat zorgvuldig uitgevoerd gevellijmwerk – met maatvaste stenen en mortels die voldoen aan de juiste prestatie-eisen – na jaren nog in uitstekende staat verkeert. Daarmee bevestigt hij dat verlijmd gevelwerk technisch betrouwbaar is, mits aan alle randvoorwaarden wordt voldaan.
Praktische demo met MortelSpuit Gemack
MADE-participant Gemack verzorgde een live demonstratie. Het bedrijf is producent van speciaalgereedschap voor dunbed- en lijmmortels. Zij toonden hoe de accu‑aangedreven MortelSpuit mortel gedoseerd en gelijkmatig aanbrengt. Dankzij verschillende spuitmonden en de morteltapmenger konden deelnemers zien hoe metselwerk sneller, schoner en met minder fysieke belasting kan worden uitgevoerd.
De demo gedoseerd mortels aanbrengen werd uitgevoerd met de lijm- en dunbedmortels van Omnicol, die door hun verwerkbaarheid en constante kwaliteit geschikt zijn voor deze manier van werken. De combinatie van gereedschap én mortel maakte het effect van gedoseerd werken direct zichtbaar op proefmuurtjes.
Rondleiding door Steenfabriek Engels
Aansluitend kregen de deelnemers een kijkje achter de schermen in de productie van Engels Baksteen. Daar werd zichtbaar hoe maatvastheid, droogproces en bakkwaliteit invloed hebben op de verwerkbaarheid van stenen. Engels produceert hier dagelijks 250.000 bakstenen, 500 stuks per minuut. Dit is een proces van zeven dagen waarin restwarmte van de oven slim wordt benut in de droogkamers.
Ervaringen van deelnemers
Deelnemers reageerden positief op de combinatie van theorie, praktijk en de rondleiding door de fabriek. Twee reacties:
“Ik was vooraf best kritisch, maar de demo heeft me echt overtuigd. Het werk blijft schoner, maar je moet wel met maatvaste stenen werken. Ik ga zeker bij ons aanbevelen dat wij hiermee proefprojecten gaan doen.”
“Heel fijn om dit in de praktijk te zien. Ik ga dit verder brengen binnen onze organisatie, niet alleen op de steiger, maar ook richting het management.”
Compleet beeld nieuwe werkwijzen
De kennissessie annex demonstratie liet zien dat gedoseerd mortels aanbrengen bijdraagt aan een strakker eindresultaat en aan minder materiaalgebruik en een lagere fysieke belasting voor de metselaar. Doordat kennis uit verschillende disciplines samenkwam kregen bezoekers een compleet beeld van wat nieuwe werkwijzen betekenen voor hun projecten.
Klik de galerij aan voor grote weergave van de foto’s:
Op de hoogte blijven van de MADE-kennissessies? Kijk in de agenda. Of schrijf je in voor de nieuwsbrief via het blauwe blokje in de footer, dan houden we je op de hoogte!
Met dank aan MADE-participant Steenfabriek Engels voor het hosten van de kennissessie.